သဘာဝဘေးရင်ဆိုင်ရေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်လေ့ကျင့်ပေး

မတ်လ 12, 2020

မြန်မာနိုင်ငံသည် နှစ်စဉ် ရေကြီးခြင်း၊မုန်တိုင်းတိုက်ခြင်း၊ မြေပြိုခြင်း၊ မီးလောင်ခြင်းစသည့် သဘာဝဘေးများနှင့် တိရစ္ဆာန်ကူးစက်ရောဂါများဖြစ်ပွားခြင်းတို့ကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိပါသည်။ အဆိုပါကိစ္စများ ဖြစ်ပွားပါက Good Emergency Management Practice (ကောင်းမွန်သောအရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုကျင့်စဉ်)နှင့်အညီ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်း များ၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သွားရန်လိုအပ်ပါသည်။ Good Emergency Management Practice တွင် Peacetime Phase , Alert Phase, Emergency Phase နှင့် Recovery Phase ဟူ၍ အပိုင်း (၄)ပိုင်း ခွဲထားပါသည်။

          ပထမအပိုင်း Peacetime Phase (သဘာဝဘေးမဖြစ်ခင်ကာလ) တွင် ဌာနဆိုင်ရာအဖွဲ့ အစည်းများအနေဖြင့် ယခင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သောအခြေအနေများ ပေါ်မူတည်၍ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ပါသည်။ ဘေးအန္တရာယ်အမျိုးအစားအလိုက် နိုင်ငံအဆင့် သဘာဝဘေး စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာစီမံချက်များ ရေးဆွဲထားရန်လိုအပ်ပါသည်။ တိရစ္ဆာန်ရောဂါ များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာစီမံချက်၊ ရွေ့ပြောင်းသွားလာမှုထိန်းချုပ်ခြင်း ဆိုင်ရာစီမံချက်များ၊ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ကြိုတင်ရေးဆွဲထားရန်လိုအပ်ပါသည်။ တိရစ္ဆာန်များအတွက်လိုအပ်သော အစာ၊ ဆေးဝါး၊ ဓာတ်ခွဲခန်းသုံးပစ္စည်းများ၊ ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများ စုဆောင်းထားရှိရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ ဝန်ထမ်းများအားလည်း အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ဆောင်ရွက်ရမည့်နည်းလမ်းများ၊ ရောဂါ စူးစမ်းလေ့လာထောက်လှမ်းခြင်း၊ နမူနာပစ္စည်းကောက်ယူခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ထိန်း ချုပ်ခြင်း၊ စသည်တို့ကို လေ့ကျင့်ပညာပေးခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ထားရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေစာရင်းကောက်ယူခြင်းကိုလည်း ကြိုတင်ဆောင်ရွက် ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ အဆိုပါ လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာနအနေဖြင့် သဘာဝဘေး မကျရောက်မီကတည်းက ဆက်စပ်ဌာနများဖြစ်သည့် ဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာန၊ ကျန်းမာ ရေးဦးစီးဌာနစသည်တို့နှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။

          ဒုတိယအပိုင်း Alert Phase (ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာသတိပေးရမည့်ကာလ)တွင် ကူးစက် ရောဂါသော်လည်းကောင်း၊ သဘာဝဘေးကြောင့်သော်လည်းကောင်း တိရစ္ဆာန်များပျက်စီး ဆုံးရှုံးနိုင်ဖွယ်များကို ရုပ်မြင်သံကြား၊ သတင်းစာ၊ လူမှုကွန်ယက်/ သတင်း Social Media စသည်တို့မှ ကြိုတင်သတိပေးခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ပြည်သူလူထုအသိပညာပေးခြင်း၊ မြေပြင်အခြေအနေအား ကွင်းဆင်းစိစစ်ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန် ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှု ထိန်းချုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) တိရစ္ဆာန်များ ဘေးလွတ်ရာသို့ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များအား ဒေသ အလိုက်ကျရောက်တတ်သော ကာကွယ်ဆေးများ ကြိုတင်၍ ထိုးနှံခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များအတွက် လိုအပ်သော အစာ၊ဆေးဝါး၊ကာကွယ်ဆေး၊ကုသဆေးများကို ဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်နိုင်မည့် အရပ်ဒေသသို့ အချိန်မီပို့ဆောင်ခြင်း၊ ဌာနဆိုင်ရာနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဆက်စပ် အဖွဲ့အစည်းများအား တပ်လှန့်သတိပေးသည့် ညွှန်ကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက် ရမည်။ အလားတူ တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ စာရင်းအရ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနိုင်မှုအခြေအနေကို တွက်ချက် ခြင်းကိုဆောင်ရွက်ရမည်။

          တတိယအပိုင်း Emergency Phase (အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်ပေါ်နေသည့်ကာလ)တွင်  အရေးပေါ် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ ၊ တိရစ္ဆာန်ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုထိန်းချုပ်ခြင်းများ၊ တိရစ္ဆာန်များ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်း၊ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများစသည့် လုပ် ငန်းစဉ်များကို ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည်။ တိရစ္ဆာန် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအခြေအနေကို ရုံးချုပ်သို့သတင်းပို့ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များ၏ နမူနာပစ္စည်းများ ကောက်ယူ၍ ဓာတ်ခွဲခန်းများသို့ပေးပို့ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များအတွက်လိုအပ်သော အစာ၊ ဆေးဝါး ထောက်ပံ့ခြင်း၊ လူထုအသိပညာပေးခြင်း၊ ဆက်စပ်ဌာနများ အချင်းချင်းပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်ရောဂါစူးစမ်းလေ့လာခြင်း၊ လူထုဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းများမှ တစ်ဆင့်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း၊ ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (The Office International des Epizooties-OIE) သို့သတင်းပေးပို့ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။

          စတုတ္ထအပိုင်း Recovery Phase (ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကာလ)တွင် တိရစ္ဆာန်များ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု စာရင်းကောက်ယူခြင်း၊ မွေးမြူရေး တိရစ္ဆာန်များ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကြောင့် လူမှု စီးပွားဘဝ ထိခိုက်မှုအားလေ့လာဆန်းစစ်၍ လိုအပ်ချက်များကို စီမံစီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်ရောဂါစူးစမ်းလေ့လာခြင်း၊ ကူးစက်ရောဂါကင်းရှင်းကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း၊ ကောင်းမွန်သောတိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးကျင့်စဉ်နှင့်အညီ  တိရစ္ဆာန်များမွေးမြူနိုင်ရေးလူထုပညာပေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ရမည်။

          Good Emergency Management Practice (ကောင်းမွန်သော အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှု ကျင့်စဉ်) နှင့်အညီ တိရစ္ဆာန်များ ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုနည်းပါးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ် ရေး၊ ကူညီထောက်ပံ့ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် လူထု၏ပူးပေါင်းပါဝင်မှု၊ ပွင့်လင်း မြင်သာမှု၊ဌာနဆိုင်ရာအချင်းချင်းပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းမှုစသည်တို့သည် အရေးကြီးသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။

 

   ဒေါက်တာဆန်းဝင်းအောင်

လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး